Mijn provincie is prachtig. Het eeuwenoude landschap van groen, water en natuur; met weidse vergezichten, maar ook met besloten boomwal-landschappen, met schilderachtige dorpen en een bruisende stad. De provincie Groningen heeft een weelde aan verschillende ecosystemen die onderling verbonden zijn: letterlijk van Drenthe tot aan het Wad. In deze provincie is nog ruimte om te ademen en recreëren. Maar, de provincie is ook de plek waar de gevolgen van het menselijk uitputten van de fossiele grondstoffen pijnlijk duidelijk zijn geworden. Klimaatverandering zal hier in Groningen grote veranderingen geven als we niet tot een andere manier van energiegebruik en consumeren komen. Daar waar Groningen het hele land sinds de jaren ’60 rijkdom heeft gebracht door het boren naar gas is de tijd nu aangebroken dat de gaskraan dichtgaat en dat Energieprovincie Groningen de rest van het land gaat laten zien dat de energietransitie binnen handbereik is.

In de 18de eeuw werden in Engeland revolutionaire uitvindingen gedaan: stoom, elektriciteit en gas zorgden voor een transformatie van het arbeidsproces. Toen deze industriële revolutie honderd jaar later Nederland bereikte – Oost-Groningen als eerste – betekende dat een grootschalige verschuiving van werkgelegenheid, welvaart en rijkdom. De samenleving veranderde van een standenmaatschappij in een klassenmaatschappij. De algehele welvaart nam toe, maar er ontstond ook een arme arbeidersklasse die maar met moeite rond kon komen. Deze arme arbeidersklasse maakte lange werkdagen en had geen sociaal vangnet als het werk te zwaar werd. De samenleving beantwoordde aan deze sociale gevolgen door de opkomst van vakbonden, maar ook met het socialisme en communisme.

De overgang van fossiele energievormen naar duurzame energievormen zou wel eens eenzelfde verschuiving van werkgelegenheid, welvaart en rijkdom kunnen betekenen. En hoewel de naam industriële revolutie zou doen vermoeden dat het een heftige, eenmalige gebeurtenis was, is het in feite een lang en geleidelijk proces geweest dat zich heeft afgespeeld van 1850 tot in ver de 20ste eeuw. De naam industriële evolutie of transitie zou passender zijn geweest. Je zou zelfs kunnen stellen dat de energietransitie een volgende stap in deze industriële evolutie is en daarmee is het aan ons om de belangrijke kennis uit het verleden tot ons te nemen en te gebruiken om ervoor te zorgen dat we niet opnieuw een arme klasse creëren die de prijs betaalt terwijl de rest van de maatschappij het voordeel heeft.

In mijn hele volwassen leven heb ik altijd hetzelfde geluid laten horen: onze samenleving moet duurzamer, socialer en groener. En de afgelopen jaren, aangewakkerd door mijn moederschap zie ik de urgentie groeien. Het is nu nog niet te laat, maar we moeten wel flink aan de bak om de klimaatverandering te stoppen zodat ook onze kinderen en kleinkinderen veilig kunnen wonen en werken in ons laaggelegen land. Dat ook zij kunnen ontspannen in groene omgevingen met frisse lucht en schoon water. De afgelopen tijd is er in de samenleving een beweging op gang gekomen die datzelfde eist van de politiek: we willen onze energie duurzaam opwekken. CO2-uitstoot moet omlaag. De gaskraan in Groningen moet dicht. We moeten minder plastics gebruiken en minder weggooien. Onze grondstoffen moeten worden hergebruikt en onze producten moeten lokaal gebruikt en verwerkt worden. We zijn met z’n allen minder vlees gaan eten, de discussies over vliegen en hard autorijden nemen toe en we worden steeds bewuster van ons eigen gedrag.

Maar, aan de andere kant zien wij ook dat deze ontwikkelingen een keerzijde hebben. Een vergelijkbare keerzijde zoals ontstond in de steden en de veenkoloniën ten tijde van de industriële revolutie. Er is een groep mensen in de samenleving voor wie investeringen in duurzamer energiegebruik niet mogelijk zijn. Het kopen van een energiezuinige wasmachine is niet mogelijk als je iedere maand de eindjes aan elkaar moet knopen. Laat staan dat je ergens een potje hebt om te investeren in zonnepanelen op je dak waarmee je vele jaren geld zou kunnen besparen. Als we dit op zijn beloop laten dan zie ik dat zij die kunnen investeren maand na maand geld zullen besparen op hun energiekosten. En zij die niet kunnen investeren maand na maand meer gaan betalen voor hun energierekening. Het verschil tussen arm en rijk zal daardoor groeien. Dat mogen we niet laten gebeuren.

De energietransitie waar iedereen aan mee kan doen, noemen we een inclusieve energietransitie. Hoe we iedereen kunnen laten profiteren, is zowel een uitdaging als een kans. De uitdaging is dat we ervoor zorgen dat de rijkdommen niet terecht komen bij de grote energiereuzen, zoals dat eerder gebeurd is bij de gaswinning in Groningen. De opbrengsten moeten terecht komen bij diegenen die ervoor kiezen om duurzame energie in hun eigen buurt te produceren. Zowel voor windenergie als zonne-energie is een groot aandeel lokaal eigenaarschap een absolute vereiste. Omwonenden moeten eigenaar worden van lokale projecten en, ook zonder eigen investering, profiteren op van een lagere energierekening. De energietransitie moet een aanjager zijn voor de regionale economie. Levering, plaatsing, bekabeling en onderhoud; we leggen vast dat dit gebeurt door onze lokale mensen en bedrijven. De opgewekte energie is bedoeld voor onze eigen huishoudens, bedrijven, industrie en organisaties.

En we zijn er nog lang niet, maar de stoomtrein begint wel op gang te komen. Steeds meer mensen voelen dat het tijd is voor verandering maar ook de tegenstand is fors. Dit is ook niet nieuw. Door betere informatievoorzieningen lijkt het alsof de weerstand groeit, maar ik heb nog geen studie gezien die aantoont dat dat daadwerkelijk het geval is. Ook vroeger waren er mensen die vooruit wilden en mensen die het liefst hadden dat alles blijft zoals het was. En daar waar dat vroeger – in theorie – een wens was waar gehoor aan gegeven zou kunnen zijn, is dat nu niet het geval. De mensheid haalt zoveel fossiele brandstoffen uit de grond en verbrand deze in zo’n rap tempo dat conservatief roepen niets te willen veranderen nog rampzaliger en kostbaarder is dan nu op de fossiele rem gaan staan en het roer om te gooien.

Niet de energietransitie maar de klimaatverandering is de grote vijand. Laten we ons aub verenigen om deze samen tegen te gaan!

Tags:

No responses yet

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Per mail op de hoogte
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com